Wspolne obrazenia falangie

Nowe warunki potrzebowały człowieka o innych zgoła walorach niż tylko umiejętność władania bronią. Obaj wystąpili także w kolejnym ważnym filmie — 31 października r. Również kultura fizyczna dysponuje pewnym całościowym, względnie usystematyzowanym zbiorem wartości, wzorów, poglądów opisującym ją i oceniającym, wyznaczającym główne funkcje i zadania, a także metody i środki służące realizacji zakładanych celów. Spartanom przypisuje się wprowadzenie do gimnastyki dwóch co najmniej innowacji uważanych za cechy odróżniające Greków od barbarzyńców: nagość i namaszczanie ciał oliwą Tukidydes, I,6. Myśliciele doby klasycznej wykazywali jednak nieco więcej zrozumienia dla niewieściej gimnastyki, a powodowani identycznymi co w Lacedemonii intencjami uważali ją nawet za konieczną Platon, Państwo, V,A-B; Arystoteles, Polityka, VII,b.

Nie potrafimy go dokładnie zrekonstruować, jest jednak wysoce prawdopodobne, iż stopniowe nabieranie przez sprawność cielesną cech symbolicznych, nadających jej nowy wyraz i funkcje w życiu jednostek bądź zbiorowości wiązało się najpierw z magią. Przez rytualny taniec człowiek usiłował obłaskawiać przyrodę: nie wnikał jeszcze w mechanizmy, ani nie szukał wyjaśnienia związków przyczynowych między zabiegami magicznymi a spodziewanymi korzyściami - zadowalało go naiwne przekonanie, że związki takowe istnieją.

Friends - Rachel amorphous.pl's not a cat ?

Kiedy pojawiły się pytania o istotę zależności, a w ślad za tym próby odpowiedzi, rytuał zaczęto obudowywać mitami, w nich zaś tkwiły pierwociny ideologii. Genetycznie wtórna wobec praktyki ideologia nie układała się zrazu w spójny system, bo też rozproszona, doraźna, prowokowana ważnymi potrzebami bywała symboliczna działalność ruchowa.

Później jednak, trwale wrastając w tradycję, stawała się coraz bardziej uporządkowana, coraz pełniejsze też towarzyszyły jej uzasadnienia.

Rzecz o historii

Wolno przyjąć, iż w procesie tworzenia się kultury fizycznej jako celowego i świadomego systemu zachowań, doniosłe jeśli nie fundamentalne znaczenie miało wyposażenie jej we względnie koherentną a przekonywającą ideologię, określającą sens, przydatność czy niezbędność aktywności ruchowej dla prawidłowego funkcjonowania społeczności - ideologię docierającą do umysłów jednostek, będącą motorem pożądanych zachowań grupowych.

Powstanie państwa, dla którego intencjonalne urabianie odpowiednich postaw kolektywnych stanowi konieczny warunek realizacji swych zadań, było momentem przełomowym. W pierwszych fazach państwowości ideologia[ 2 ] nie wyodrębniała się wyraźnie z innych form świadomości: spełnianie interesów władzy wystarczająco gwarantowała tradycja, posłuszeństwo wobec zwyczaju ojców, religijne i moralne normy Wspolne obrazenia falangie po przodkach.

Przechodziły one wraz z bagażem "zastanych" uzasadnień z pokolenia na pokolenie, skutecznie regulując życie zbiorowości. W miarę komplikowania się struktur i stosunków w obrębie społeczeństwa, w miarę spontanicznych przeobrażeń świadomości pojawiały się coraz poważniejsze dysonanse między interesami jednostek bądź grup a oczekiwaniami władzy, co wymagało interwencji i korygowania przez określoną ideologię.

Zabiegi takie występowały - i występują - we wszystkich sferach, w każdej też spotykamy mniej lub bardziej wyraźną, świadomą bądź nie[ 3 ], grupową albo prywatną[ 4 ] ideologię. Również kultura fizyczna dysponuje pewnym całościowym, względnie usystematyzowanym zbiorem wartości, wzorów, poglądów opisującym ją i oceniającym, wyznaczającym główne funkcje i zadania, a także metody i środki służące realizacji zakładanych celów.

Ów system, który nazywać będziemy ideologią kultury fizycznej, stanowi teoretyczną podbudowę działalności prowadzonej na tym polu przez państwo i jego wyspecjalizowane agendy.

Sankcjonuje również obowiązujące normy, formułuje dyrektywy, motywuje społeczeństwo do pożądanych zachowań. Upowszechniana w zbiorowościach, utrwalona w świadomości grupowej masc szyi stanowi pewien wzorzec, według którego kształtują się ludzkie wyobrażenia, nastawienia, oczekiwania wobec kultury fizycznej i według którego ludzie działają[ 5 ].

Leczenie tweetu leczenia ludowego

Odniesienie pojęcia ideologii do tak specyficznej sfery aktywności może budzić pewne sprzeciwy, choć nie ulega wątpliwości, iż teoretyczne uzasadnienia kultury fizycznej funkcjonowały i funkcjonują realnie, a ich istnienie stanowi nieodzowny warunek rozwoju wychowania fizycznego, sportu, rekreacji. Trafnie zauważa to K.

Zu-chora, pisząc: "Działalność ruchowa czy sportowa pozbawiona nośnych skrzydeł ideologii nieuchronnie chyli się ku upadkowi [ Ruch jako taki, z ludzkiego punktu widzenia nie jest działaniem płodnym, znaczenie i sens uzyskuje dopiero na tle odniesień społecznych, politycznych i kulturalnych"[ 6 ]. Co więcej, dzisiaj coraz częściej mówi się już nie tylko o ideologii kultury fizycznej jako całości, ale również - wskutek polaryzacji i atomizacji poszczególnych jej elementów składowych - o ideologii sportu[ 7 ], wychowania fizycznego[ 8 ], rekreacji[ 9 ].

O zawartości każdej ideologii decyduje wiele czynników.

Jak rozpoczyna sie choroba stawow

Podstawowymi, według stanowiska materialistyczno-dialektycznego, są warunki bytu społecznego odzwierciedlające się we wszystkich warstwach nadbudowy. Wynikają stąd dwie zasadnicze cechy świadomości, a mianowicie jej historyczny i klasowy charakter: ideologia ewoluuje wraz z rozwojem bazy ekonomicznej, służąc interesom grupy, z którą pozostaje w genetycznym związku. Ale równocześnie jest współokreślana przez inne formy: wszak na jej treść składają się także poglądy filozoficzne, etyczne, religijne, prawne, naukowe, artystyczne[ 10 ].

W kształtowaniu ideologii mają one udział nierówny: w pewnych epokach czy skupiskach ludzkich jedne nabierają większego, inne zaś mniejszego znaczenia, a wypreparowanie dominujących bywa zazwyczaj bardzo trudne.

KULTURA FIZYCZNA ANTYCZNEJ GRECJI

Jako teoretyczne uzasadnienie polityki państwa, ideologia jest na ogół wobec niej pierwotna, przynajmniej w sensie funkcjonalnym. Jaskrawo widać to dziś, gdy aparat władzy dysponuje licznymi wyspecjalizowanymi agendami tworzenia ideologii oraz potężnymi kanałami jej wdrażania do zbiorowego myślenia.

W konkretnych jednak warunkach, wobec niebywałej dynamiki i żywiołowości procesów społecznych trudnych do sterowania, zmiany przybierają postać niekontrolowaną, a uzasadnienia ideologiczne dorabiane bywają ex post, co przyczynia się do niższej w porównaniu z doktrynami koherencji ideologii, obniżając zarazem jej skuteczność[ 11 ]. Wiążemy tutaj ideologię z instytucją państwa bynajmniej nie dlatego, iżby władza miała monopol na jej kreację i propagandę - istnieje wszak wiele ogniw parających się tą działalnością, lansujących odmienne zgoła koncepcje funkcjonowania poszczególnych wycinków rzeczywistości, starających się wszczepić własne wizje do zbiorowego myślenia.

Ekspozycja owych związków wynika z założeń niniejszego rozdziału: chcemy w nim pokazać ideologiczne zdeterminowania kultury fizycznej tkwiące w po-lityce rozmaitych państw greckich w różnych fazach starożytności. Jest to zadanie trudne z wielu powodów, choć mniej może z racji złożonej natury samej ideologii, bardziej natomiast z powodu Wspolne obrazenia falangie epoki oraz stanu dostępnych źródeł.

Nie potrafimy go dokładnie zrekonstruować, jest jednak wysoce prawdopodobne, iż stopniowe nabieranie przez sprawność cielesną cech symbolicznych, nadających jej nowy wyraz i funkcje w życiu jednostek bądź zbiorowości wiązało się najpierw z magią. Przez rytualny taniec człowiek usiłował obłaskawiać przyrodę: nie wnikał jeszcze w mechanizmy, ani nie szukał wyjaśnienia związków przyczynowych między zabiegami magicznymi a spodziewanymi korzyściami - zadowalało go naiwne przekonanie, że związki takowe istnieją. Kiedy pojawiły się pytania o istotę zależności, a w ślad za tym próby odpowiedzi, rytuał zaczęto obudowywać mitami, w nich zaś tkwiły pierwociny ideologii. Genetycznie wtórna wobec praktyki ideologia nie układała się zrazu w spójny system, bo też rozproszona, doraźna, prowokowana ważnymi potrzebami bywała symboliczna działalność ruchowa.

Wspolne obrazenia falangie jednej bowiem strony mamy do czynienia z licznymi formami ustrojowymi o często zmieniających się, nakładających i przenikających formach władzy, a wskutek tego tworzących skomplikowany amalgamat.

Dość powiedzieć, że świat helleński składał Wspolne obrazenia falangie w pewnych okresach z ponad stu samodzielnych organizmów: Arystoteles opisał konstytucje aż państw Diog.

Zlacza oczyszczaniu reki

Z drugiej strony, analiza obejmuje prawie dwa, bardzo burzliwe tysiąclecia: od minojskiego królestwa epoki brązu po hellenistyczne mocarstwa schyłku I wieku p. Ortodoksyjni zwolennicy czystości definicyjnej - nie bacząc na fakt, iż wiele współczesnych pojęć i konstrukcji teoretycznych jest nieprzekładalnych Wspolne obrazenia falangie odległe czasy i wymaga relatywizowania w zależności od kontekstu historycznego - mogą nawet kwestionować zasadność używania terminu "państwo" w stosunku do początkowych stadiów cywilizacji europejskiej, kiedy władza dysponująca aparatem przemocy zawierała mnóstwo pozostałości ustroju rodowo-plemiennego.

Uważamy jednak, że dziedzictwo kreteńskiego Minosa spełnia podstawowe kryteria: jego administracja miała charakter Wspolne obrazenia falangie mimo dość płynnie zarysowanych granicobejmowała ludy osiadłe, dysponowała świetnie zorganizowanym systemem podatkowym i biurokratycznym.

W odniesieniu do państwa o tak niewykształconych jeszcze cechach trudno też stosować klasycznie rozumiane pojęcie ideologii: zapewne trafniejsze byłoby określenie pre- bądź quasi-ideologii, gdyby nie obawy przed zbędnym chaosem terminologicznym.

Sądzimy tedy, że wystarczy, jeśli o nieadekwatności pewnych pojęć będziemy w trakcie lektury pamiętać. Ideologia stanowi jeden z fundamentalnych czynników determinujących rozwój kultury fizycznej, jej kształt, kierunki ewolucji, miejsce w życiu indywidualnym i zbiorowym. Państwo - przypisując aktywności ruchowej określone zadania, ustanawiając pożądany ład aksjologiczny, wskazując metody realizacji zakładanych celów - sprzęga ją z całokształtem polityki, kontroluje Wspolne obrazenia falangie, koryguje zjawiska sprzeczne z jego interesami.

Zwrotny, elastyczny, zdolny do adaptacji

Traktuje tedy kulturę fizyczną głównie jako narzędzie manipulacji jednostkami i grupami zgodnie z własnymi potrzebami, a argumentacji dla tych praktyk dostarczać ma właśnie ideologia. Ów instrumentalny stosunek nie musi wszakże oznaczać, iż kultura fizyczna pozbawiona zostaje walorów autotelicznych, czyniących ją atrakcyjną dla ludzi, cenną samą w sobie. Czasem bywają one zgodne z interesami państwa, pokrywają się i wspomagają ich spełnienie, a wtedy ideologia wykorzystuje zbieżność, włączając te wartości w swój system.

Zasadniczo jednak władza postrzega kulturę fizyczną przedmiotowo: autoteliczne pierwiastki zawsze podnosili raczej filozofowie, pedagodzy, moraliści, poeci niż politycy. Spośród utylitarnych wartości eksponowanych przez ideologię kultury fizycznej, trzy nieodmienne okazywały się najdonioślejsze.

Wspolne obrazenia falangie wiązała się z wojną: sprawność fizyczna zawsze i wszędzie była niezbędna żołnierzowi, a już z pewnością żołnierzowi antycznemu, przeto wątek militarny przewijał się nieustannie, dominował w całej formacji niewolniczej, choć w różnych poleis i w różnych okresach ze zmiennym natężeniem.

  • Chłosta - Gra - Diablo III
  • Falanga – Wikipedia, wolna encyklopedia
  • Zagrali wspólnie w ośmiu filmach, a jako małżeństwo przetrwali wojnę, powstanie warszawskie i lata emigracji w Ameryce.
  • Leczenie stawow sprzetu medycznego
  • Dlaczego rzymski legion był lepszy od greckiej falangi? - WielkaHistoria
  • Srb wzrosla z bolem stawu
  • Tekst ma więcej niż jedną stronę!
  • Zamiatac powody

Drugim był - tak mocno dziś akcentowany - cel produkcyjny: przygotowanie do wydajnej pracy, regeneracja organizmu, zapobieganie zwyrodnieniom powstającym wskutek nadmiernej eksploatacji sił. W świecie greckim, gdzie kultura fizyczna stanowiła przywilej obywateli[ 12 ], a pogardzaną pracę fizyczną atrybutywnie przypisano "żyjącym narzędziom" Arystoteles, Etyka nikomachejska, VIII,btj.

Hezjodowi, Arystotelesowi, po części - i w specyficznym kontekście - Platonowi. Wreszcie, po trzecie, kulturę fizyczną traktowano jako znakomity środek społecznej konformizacji i przysposobienia jednostki do życia politycznego, wdrażania do porządku moralnego i religijnego, poszanowania praw, lojalności wobec władzy, kształcenia obywatelskiej arete na pożytek ogółowi. Dochodziły do tego również inne uzasadnienia: spotykamy argumentacje podnoszące i propagujące korzyści sportu, zwłaszcza zwycięstw w igrzyskach panhelleńskich[ 13 ], oraz zdrowotno-higieniczne akcentowane szczególnie przez medycynę hipokratejską oraz jej rzymskich kontynuatorówa nawet eugeniczne Sparta i widowiskowo-rozrywkowe, o których tak pięknie mówił Perykles, i integracyjne, na co zwracał uwagę Isokrates.

Z zranic stawy od ciezarow bardzo bogatego zestawu ideologie poszczególnych poleis czerpały niejednakowo, rozmaite stosując proporcje. Były takie, które ograniczały się prawie wyłącznie do korzyści wojskowych. Ale i takie, które powoływały się na wszystkie możliwe argumenty, tworząc w zbiorowej świadomości kompozycję przekonań i postaw emocjonalnych wyjątkowo przychylnych atletyce, nadających jej wysoką rangę w życiu codziennym.

Te właśnie aspekty kultury fizycznej oraz jej ideologii stanowią przedmiot rozważań w niniejszym rozdziale: owe hetero- i autoteliczne pierwiastki funkcjonujące w umysłowości helleńskiej, a rozpatrywane na tle zmieniających się realiów społeczno-politycznych, pokazujące zbieżności, lecz także rozziew między treściami świadomości społecznej a praktyką, przedstawiające ewolucję ideologii oraz bezpośrednie i dalekosiężne tego konsekwencje. Analiza obejmuje kolejne fazy rozwoju świata greckiego: od cywilizacji egejskiej, Wspolne obrazenia falangie ściślej minojskiej i mykeńskiej, przez "Wieki Ciemne", okres archaiczny i klasyczny, do schyłku hellenizmu zamkniętego rokiem 31 p.

Taka periodyzacja dość popularna wśród historyków, ale mająca również sporo przeciwników pozwala łatwiej pokazać przeobrażenia ideologii, choć przyjmowane granice chronologiczne nie zawsze bywają dostatecznie ostre, poszczególne zaś stadia - możliwe do precyzyjnego wyodrębnienia. Nie zmienia to jednak zasadniczo sensu dokonywanej tutaj analizy, choć nieco ją komplikuje.

Kultura fizyczna rozkwitała szczególnie bujnie, przynajmniej takie wrażenie robią zachowane zabytki, w państwie kreteńskim, później zaś wśród peloponeskich Wspolne obrazenia falangie kultura mykeńska. Powstałe tutaj państwo, mające wiele cech wschodniej monarchii despotycznej ze świetnie zorganizowanym aparatem biurokratycznym, na wiele wieków opanowało pobliskie wyspy i wybrzeże Grecji lądowej Tukidydes, I,4.

Stąd też pochodzą najstarsze świadectwa obecności kultury fizycznej: aktywności ruchowej podporządkowanej nie tylko egzystencjalnym celom, lecz opatrzonej również - jak dowodzą liczne pozostałości kultury materialnej - znaczeniem symbolicznym. Kreteńczycy znali dobrze biegi, zapasy, boks[ 15 ], nieobce było im zapewne pływanie, wioślarstwo, powożenie zaprzęgami, choć największą popularnością - wnosząc po ilości zachowanych materiałów archeologicznych - cieszyła się gimnastyka i akrobatyka, zwłaszcza wykonywana na grzbietach rozpędzonych byków.

Trudno kategorycznie stwierdzić, czemu służyły te popisy: czy stanowiły jedynie spektakularną manifestację zręczności w ramach religijnego rytuału, czy też rywalizację - dla zmagań zapaśniczych i pięściarskich taka interpretacja wydaje się trafniejsza[ 16 ] - sportową, której głównym celem jest zwycięstwo nad konkurentem?

Z dużym Wspolne obrazenia falangie wolno przecież przypuszczać, iż pierwiastki agonalne obce były jeszcze kulturze minojskiej lub, co najwyżej, marginalne, przypadkowe. Zupełnie cywilny natomiast charakter miały żeńskie i męskie popisy akrobatyczne oraz tauromachie zapożyczone, być może, z Egiptu[ 18 ]: pełniąc rolę oprawy kultu religijnego[ 19 ], zapewne stawały się jednocześnie atrakcyjnym widowiskiem. Od akrobatów wymagały one olbrzymich umiejętności i rodziły poważne zagrożenie dla ich życia, co nasuwa przypuszczenie, iż uprawiali je specjalnie szkoleni skoczkowie zawodowi[ 20 ] bądź niewolnicy.

Niesforny muł – rozpoczyna się bitwa

Również przejęte od ludności małoazjatyckiej[ 21 ] rydwany, o których zachowały się liczne wzmianki na glinianych tabliczkach z pismem linearnym B[ 22 ], nie były prawdopodobnie wykorzystywane do celów militarnych, sportowych czy nawet do komunikacji także późniejsi Grecy nigdy właściwie nie używali zaprzęgów do przemieszczania się, co najwyżej do transportuale bodaj do ceremoniałów, ewentualnie spacerów i przejażdżek dostojników.

Jednak podobne hipotezy nie znajdują zadowalającego poświadczenia źródłowego, a szanse rozproszenia wielu wątpliwości są dzisiaj znikome.

Gdyby jednak uznać prawomocność takiej interpretacji, wówczas kultura fizyczna Krety miałaby postać raczej cywilną, sens głównie religijny a pośrednio widowiskowo-rozrywkowychoć trudno wykluczyć, że pewne formy wiązały się zarazem z potrzebami wojskowymi.

Zlacza bolu i miesni

Z całą natomiast pewnością pierwiastki militarne zaznaczały się tu znacznie słabiej niż wśród kontynuatorów minojskiej spuścizny zamieszkujących Peloponez. Organizacja państwa - a raczej państw mykeńskich, jako że istnienie jednego imperium rządzonego z Argolidy powszechnie podawane bywa w wątpliwość[ 23 ] - wykazuje spore podobieństwa do instytucji minojskich: dominacja "pałacu" we wszystkich dziedzinach życia, przejęcie takiego typu administracji, który wymagał posługiwania się zapisem tzw.

Podtrzymywanie traktowania szczek

Ale bodaj więcej jest różnic. Gordon Childe[ 24 ] - była cywilizacją na wpół barbarzyńską, niemal nieoświeconą, natomiast wysoce zmilitaryzowaną [ Książęta zawdzięczali swą władzę i bogactwo monopolowi na nowe narzędzia wojenne - długie miecze z brązu, tarcze i lekkie wozy zaprzęgane w konie.

Społeczne skutki takiego stanu rzeczy widzimy wyraźnie w epickich poematach greckich przypisywanych Homerowi, a mianowicie w Iliadzie i Odysei. Wojny sprowadzano do indywidualnych walk między dwoma zawodnikami, przybyłymi na wozach i bogato uzbrojonymi. O wyniku walki decydowały przede wszystkim zalety wozu[ 25 ]. Piechota została zdegradowana do roli widza". Nie bardzo wiadomo, co legło u podstaw militaryzacji achajskiego życia - wewnętrzne napięcia społeczne? Ale zagrożenie musiało być realne, skoro pałace władców otaczano potężnymi fortyfikacjami Mykeny, Tyryns, Gla, Ateny itp.

Zmianę atmosfery poświadczają liczne zabytki archeologiczne, m. Militaryzacji uległa również kultura fizyczna. Achajowie odrzucili Wspolne obrazenia falangie cywilną akrobatykę oraz tauromachie, rozwinęli natomiast to, co kształci umiejętności najbardziej przydatne w boju: zapasy i boks[ 26 ].

Wprowadzili też wyścigi zaprzęgów. Im właśnie zawdzięczamy innowację o historycznym znaczeniu dla cywilizacji helleńskiej, a mianowicie, przeobrażenie nieagonalnej dotychczas gimnastyki w kulturę agonalną[ 27 ]. Jeśli więc korzeni greckiej kultury fizycznej upatrywać na minojskiej Krecie, to ukształtowanie się prawdziwego sportu - takiej aktywności ruchowej, w której idzie nie tyle o popis siły czy zręczności, lecz o rywalizację mającą wyłonić najlepszego, zwycięzcę - otoczenie go odpowiednimi normami i regułami nastąpiło w drugim tysiącleciu[ 28 ] za sprawą mykeńskich Achajów.

Wtedy też powstała najbardziej spektakularna postać kultury fizycznej - igrzyska. Mykeńska stela Wspolne obrazenia falangie XVI w. Epos Homera powstał wprawdzie parę stuleci później, lecz dość zgodnie uważany jest za obraz świata achajskiego w jego końcowym stadiumprzepleciony wątkami archaicznymi[ 30 ].

Realistycznie opisane narzędzia, zbroja, sprzęt domowy np. Pogrzebowe igrzyska pod Troją ku czci Patroklosa, osadzone w świecie mykeńskim - jakże różne od współczesnych Homerowi igrzysk olimpijskich - znakomicie oddają militarystyczny koloryt sportu. Agonu Wspolne obrazenia falangie brutalnego, z wyraźnie zaznaczoną przewagą sztuki wojennej, jakby specjalnie przeznaczonego dla żołnierza, którego cnotę wyraża siła fizyczna uosabiana przez Achillesa[ 33 ].

Runy umiejętności

Temu ideałowi arystokraty-wojownika - człowieka dzielnego, sprawnego i pięknego, określanego mianem kalos - przeciwstawia poeta postać z gminu: pokracznego, brzydkiego, a przez to śmiesznego Tersytesa, którego " Wymowne, że dla wyeksponowania dystansu społecznego wybiera Homer właśnie cechy fizyczne, uciekając się do prostych, lecz łatwo przemawiających do ówczesnego odbiorcy, środków.

Dzięki temu arystokrata, na tle tłumu szeregowych żołnierzy urasta do wymiarów herosa, symbolizując wzorzec wychowawczy późnomykeńskiej cywilizacji, w którym umiejętności wojskowe i sprawność fizyczna stanowią główną cnotę, kształcenie cielesne zaś - najskuteczniejszą metodę do niej prowadzącą.

  1. Falanga grecka[ edytuj edytuj kod ] Tworzyli ją hoplici ustawieni w 8—16 szeregach jeden za drugim.
  2. Dlaczego rzymski legion był lepszy od greckiej falangi?
  3. Królewska para na ekranie - Rzecz o historii - amorphous.pl

Zagadnienie to, mające zresztą wcale obfitą literaturę[ 35 ], stanowiące problem bardziej moralny niż ideologiczny, ściśle powiązane z arystokratyczną arete, godne jest odrębnego szkicu. Spadkobiercami achajskiej tradycji zostają później Dorowie, którzy - pisze Tukidydes I,12 - " Najazd bitnych - dysponujących bronią z żelaza[ 37 ], która na polu Wspolne obrazenia falangie dawała ogromną przewagę - plemion północnych kładzie kres epoce brązu.

Wywołane nim ruchy ludnościowe rozdzielają wkrótce cywilizację grecką na dwa główne nurty, wyraźnie odzwierciedlające się także w kulturze fizycznej: Wspolne obrazenia falangie, w zmodyfikowanej postaci kultywowany przez Spartę oraz joński, rozwijany przede wszystkim w Atenach.